Ο καταρράκτης είναι η θόλωση του κρυσταλλοειδούς φακού του ματιού και η συχνότερη αιτία αναστρέψιμης μείωσης της όρασης μετά τα 60. Αντιμετωπίζεται χειρουργικά με φακοθρυψία και εμφύτευση ενδοφακού. Ο χειρουργός οφθαλμίατρος Στέργιος Γκοντόλιας αναλαμβάνει στα Χανιά τη διάγνωση, τον προεγχειρητικό έλεγχο, την επέμβαση και τη μετεγχειρητική παρακολούθηση.
Τι είναι ο καταρράκτης
Ο κρυσταλλοειδής φακός βρίσκεται πίσω από την ίριδα και εστιάζει το φως στον αμφιβληστροειδή. Με την ηλικία οι πρωτεΐνες του φακού αλλοιώνονται και ο φακός θολώνει σταδιακά, σαν θαμπό τζάμι. Εκτός από την ηλικία, καταρράκτη μπορεί να προκαλέσουν ο σακχαρώδης διαβήτης, η μακροχρόνια χρήση κορτιζόνης, τραυματισμοί του ματιού, προηγούμενες φλεγμονές ή επεμβάσεις, η υψηλή μυωπία και η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία. Σπανιότερα είναι συγγενής.
Συμπτώματα
- Θολή ή «θαμπή» όραση που δεν διορθώνεται πλήρως με γυαλιά.
- Θάμβωση και «φωτοστέφανα» γύρω από τα φώτα, δυσκολία στη νυχτερινή οδήγηση.
- Τα χρώματα φαίνονται ξεθωριασμένα ή κιτρινισμένα.
- Συχνές αλλαγές στη συνταγή των γυαλιών· μερικές φορές προσωρινή «βελτίωση» της κοντινής όρασης.
- Διπλωπία στο ένα μάτι.
Πότε χειρουργείται
Ο καταρράκτης δεν χρειάζεται να «ωριμάσει». Η επέμβαση συνιστάται όταν η μείωση της όρασης επηρεάζει την καθημερινότητα: οδήγηση, διάβασμα, εργασία, τηλεόραση, αυτονομία. Κάποιες φορές συνιστάται νωρίτερα, όταν ο καταρράκτης εμποδίζει την παρακολούθηση του βυθού (π.χ. σε διαβητικούς) ή προκαλεί αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης. Την απόφαση παίρνετε μαζί με τον ιατρό μετά από πλήρη εξέταση.
Η επέμβαση: φακοθρυψία με εμφύτευση ενδοφακού
Η σύγχρονη μέθοδος αφαίρεσης του καταρράκτη είναι η φακοθρυψία: μέσα από μια μικρή τομή (περίπου 2–3 χιλιοστά) ο θολωμένος φακός διαλύεται με υπερήχους και αναρροφάται, και στη θέση του τοποθετείται μόνιμος ενδοφακός με τη διοπτρική δύναμη που έχει υπολογιστεί για το μάτι σας. Η τομή συνήθως δεν χρειάζεται ράμματα.
- Γίνεται με τοπική αναισθησία (σταγόνες ή ένεση γύρω από το μάτι), χωρίς γενική νάρκωση.
- Διαρκεί συνήθως 15–30 λεπτά και ο ασθενής επιστρέφει σπίτι την ίδια ημέρα.
- Χειρουργείται ένα μάτι τη φορά· το δεύτερο, αν χρειάζεται, συνήθως μερικές εβδομάδες αργότερα.
- Η επέμβαση πραγματοποιείται σε οργανωμένο χειρουργείο. Ο έλεγχος πριν και μετά γίνεται στο ιατρείο στα Χανιά.
Ο ιατρός διενήργησε 687 επεμβάσεις φακοθρυψίας ως υπεύθυνος χειρουργός κατά τη θητεία του στο ΕΣΥ (Γενικά Νοσοκομεία Ρεθύμνου και Χανίων, 2009–2018). Βιογραφικό.
Προεγχειρητικός έλεγχος
Πριν την επέμβαση γίνεται πλήρης οφθαλμολογική εξέταση και βιομετρία, δηλαδή μέτρηση του μήκους του ματιού και της καμπυλότητας του κερατοειδούς, από την οποία υπολογίζεται η δύναμη του ενδοφακού. Συζητείται επίσης ο τύπος του ενδοφακού (μονοεστιακός για μακριά, με διόρθωση αστιγματισμού, ή άλλες επιλογές ανάλογα με τις ανάγκες και την καταλληλότητα του ματιού) και ελέγχεται η γενική κατάσταση της υγείας, ιδίως ο διαβήτης και η αρτηριακή πίεση. Ενημερώστε τον ιατρό για όλα τα φάρμακα που λαμβάνετε, ιδιαίτερα αντιπηκτικά και φάρμακα για τον προστάτη.
Μετά την επέμβαση
- Η όραση βελτιώνεται σταδιακά μέσα στις πρώτες ημέρες· η τελική σταθεροποίηση και η νέα συνταγή γυαλιών (συνήθως για κοντά) γίνονται μετά από 3–4 εβδομάδες.
- Θα χρησιμοποιείτε κολλύρια (αντιβιοτικά και αντιφλεγμονώδη) για λίγες εβδομάδες, σύμφωνα με τις οδηγίες.
- Αποφύγετε να τρίβετε ή να πιέζετε το μάτι, το κολύμπι και τη βαριά σωματική προσπάθεια για το διάστημα που θα σας υποδείξει ο ιατρός. Το διάβασμα και η τηλεόραση επιτρέπονται.
- Προγραμματισμένοι επανέλεγχοι στο ιατρείο: συνήθως την επόμενη ημέρα, μετά από μία εβδομάδα και μετά από έναν μήνα.
- Ενημερώστε άμεσα τον ιατρό αν εμφανιστεί έντονος πόνος, απότομη μείωση της όρασης ή αυξανόμενη ερυθρότητα.
Μήνες ή χρόνια μετά την επέμβαση μπορεί να θολώσει η μεμβράνη πίσω από τον ενδοφακό (δευτερογενής καταρράκτης). Αντιμετωπίζεται ανώδυνα, σε λίγα λεπτά, με YAG laser.
Συχνές ερωτήσεις
Πονάει η επέμβαση καταρράκτη;
Όχι. Γίνεται με τοπική αναισθησία. Μπορεί να νιώσετε ελαφρά πίεση ή ενόχληση και, τις πρώτες ώρες, αίσθημα ξένου σώματος.
Θα χρειάζομαι γυαλιά μετά;
Εξαρτάται από τον ενδοφακό που θα επιλεγεί. Με μονοεστιακό ενδοφακό ρυθμισμένο για μακριά, συνήθως χρειάζονται γυαλιά για το διάβασμα. Το σχέδιο συζητείται στον προεγχειρητικό έλεγχο.
Μπορεί να ξαναγίνει καταρράκτης;
Ο ενδοφακός δεν θολώνει. Μπορεί όμως να θολώσει το περιφάκιο (δευτερογενής καταρράκτης), που αντιμετωπίζεται με YAG laser στο ιατρείο ή σε χειρουργική μονάδα, σε λίγα λεπτά.
Πότε μπορώ να οδηγήσω ξανά;
Συνήθως λίγες ημέρες μετά, όταν ο ιατρός επιβεβαιώσει στον επανέλεγχο ότι η όραση επαρκεί.
Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση. Συντάκτης και υπεύθυνος περιεχομένου: Στέργιος Γκοντόλιας, Χειρουργός Οφθαλμίατρος. Τελευταία ενημέρωση: 24 Οκτωβρίου 2026.