Το γλαύκωμα είναι χρόνια πάθηση του οπτικού νεύρου, συνήθως συνδεδεμένη με αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση, που προκαλεί προοδευτική και μη αναστρέψιμη απώλεια του περιφερικού οπτικού πεδίου. Επειδή δεν δίνει συμπτώματα μέχρι τα προχωρημένα στάδια, η έγκαιρη διάγνωση με προληπτικό έλεγχο είναι καθοριστική. Στο ιατρείο του οφθαλμιάτρου Στέργιου Γκοντόλια στα Χανιά γίνεται πλήρης έλεγχος γλαυκώματος με τονομέτρηση, παχυμετρία, αυτόματη περιμετρία (οπτικά πεδία) και εξέταση του οπτικού νεύρου.
Τι είναι το γλαύκωμα
Το υδατοειδές υγρό που γεμίζει το πρόσθιο τμήμα του ματιού παράγεται και αποχετεύεται συνεχώς. Όταν η αποχέτευση δυσκολεύει, η πίεση μέσα στο μάτι ανεβαίνει και προκαλεί βλάβη στις ίνες του οπτικού νεύρου. Η συχνότερη μορφή, το χρόνιο γλαύκωμα ανοικτής γωνίας, εξελίσσεται αργά και αθόρυβα. Σπανιότερα, το γλαύκωμα κλειστής γωνίας εμφανίζεται οξέως, με έντονο πόνο, κόκκινο μάτι, θολή όραση, φωτοστέφανα και ναυτία, και αποτελεί επείγουσα κατάσταση. Υπάρχει επίσης γλαύκωμα με φυσιολογική πίεση, καθώς και δευτεροπαθείς μορφές (ψευδοαποφολίδωση, χρήση κορτιζόνης, φλεγμονές, τραύμα).
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
- Ηλικία άνω των 40 ετών· ο κίνδυνος αυξάνεται με κάθε δεκαετία.
- Οικογενειακό ιστορικό γλαυκώματος (γονείς, αδέλφια).
- Αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση ή λεπτός κερατοειδής.
- Υψηλή μυωπία ή υπερμετρωπία.
- Σακχαρώδης διαβήτης, αρτηριακή υπέρταση ή υπόταση, ημικρανίες.
- Μακροχρόνια χρήση κορτιζόνης (σταγόνες, εισπνεόμενα, δισκία).
- Προηγούμενος τραυματισμός ή φλεγμονή του ματιού.
Οι εξετάσεις στο ιατρείο
- Τονομέτρηση: μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης.
- Παχυμετρία κερατοειδούς: το πάχος του κερατοειδούς επηρεάζει τη μέτρηση της πίεσης και αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου.
- Αυτόματη περιμετρία (οπτικά πεδία): χαρτογραφεί την ευαισθησία του οπτικού πεδίου και εντοπίζει τις χαρακτηριστικές απώλειες του γλαυκώματος. Επαναλαμβάνεται περιοδικά για να παρακολουθείται η εξέλιξη.
- Βυθοσκόπηση και εξέταση του οπτικού νεύρου στη σχισμοειδή λυχνία (εκτίμηση της κοίλανσης της οπτικής θηλής).
- Γωνιοσκοπία: εξέταση της γωνίας αποχέτευσης, για τη διάκριση ανοικτής και κλειστής γωνίας.
- Όταν χρειάζεται, απεικόνιση του οπτικού νεύρου με OCT.
Θεραπεία
Η βλάβη του γλαυκώματος δεν αναστρέφεται, αλλά η εξέλιξή της μπορεί να ανακοπεί με τη μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης. Πρώτη επιλογή είναι συνήθως τα αντιγλαυκωματικά κολλύρια, που πρέπει να χρησιμοποιούνται καθημερινά και χωρίς διακοπές. Σε ορισμένες περιπτώσεις ενδείκνυται laser (π.χ. επιλεκτική τραμπεκουλοπλαστική ή ιριδοτομή σε κλειστή γωνία) ή χειρουργική επέμβαση. Η παρακολούθηση είναι δια βίου: έλεγχος πίεσης κάθε 3–6 μήνες και οπτικά πεδία συνήθως 1–2 φορές τον χρόνο, ανάλογα με τη σταθερότητα της νόσου.
Με μια ματιά
- Μετά τα 40 ελέγξτε την ενδοφθάλμια πίεση κάθε 1–2 χρόνια, κάθε χρόνο αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό.
- Οι βλάβες δεν αναστρέφονται· η θεραπεία προστατεύει την όραση που έχει απομείνει.
- Οι σταγόνες δουλεύουν μόνο αν μπαίνουν κάθε μέρα.
- Έντονος πόνος, κόκκινο μάτι, φωτοστέφανα και ναυτία: πιθανή οξεία κρίση γλαυκώματος, χρειάζεται άμεση εξέταση.
Συχνές ερωτήσεις
Έχω «πίεση στα μάτια»· έχω γλαύκωμα;
Η αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση (οφθαλμική υπερτονία) είναι παράγοντας κινδύνου, όχι απαραίτητα γλαύκωμα. Η διάγνωση απαιτεί έλεγχο του οπτικού νεύρου και των οπτικών πεδίων. Αντίστροφα, υπάρχει γλαύκωμα και με φυσιολογική πίεση.
Πόσο διαρκεί η εξέταση οπτικών πεδίων;
Περίπου 5–8 λεπτά για κάθε μάτι. Είναι ανώδυνη: κοιτάζετε ένα σταθερό σημείο και πατάτε ένα κουμπί όταν αντιλαμβάνεστε φωτεινά ερεθίσματα.
Μπορώ να σταματήσω τις σταγόνες αν δεν έχω συμπτώματα;
Όχι χωρίς συνεννόηση με τον ιατρό. Η απουσία συμπτωμάτων είναι ο κανόνας στο γλαύκωμα· η διακοπή της θεραπείας επιτρέπει στη βλάβη να προχωρήσει.
Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική εξέταση. Συντάκτης και υπεύθυνος περιεχομένου: Στέργιος Γκοντόλιας, Χειρουργός Οφθαλμίατρος. Τελευταία ενημέρωση: 24 Οκτωβρίου 2026.